Đặt catheter thẩm phân phúc mạc

TÓM TẮT

Đánh giá lâm sàng

Tất cả bệnh nhân cần được thăm khám trước khi đặt catheter màng bụng (PD), trong đó cần lưu ý đặc biệt đến tiền sử bệnh lý, thể trạng cơ thể, sở thích tư thế đặt catheter của bệnh nhân, chức năng ruột và bàng quang, cũng như khả năng đáp ứng với kỹ thuật đặt được đề xuất. (Xem ‘Đánh giá lâm sàng’ ở dưới).

Kháng sinh dự phòng

Trước khi đặt catheter màng bụng, chúng tôi đề xuất sử dụng kháng sinh đường tĩnh mạch thay vì không dùng kháng sinh (Khuyến cáo 1B). Chúng tôi thường chỉ định cefazolin liều 2 g (3 g đối với bệnh nhân có cân nặng $\ge \text{120 kg}$), hoặc vancomycin (15 mg/kg tối đa đến 2 g) đối với bệnh nhân có tiền sử dị ứng penicillin hoặc nhiễm tụ cầu vàng kháng methicillin (MRSA). Thời điểm dùng là trong vòng 60 phút (đối với cefazolin) hoặc từ 60 đến 120 phút (đối với vancomycin) trước thời điểm rạch da. (Xem ‘Kháng sinh dự phòng’ ở dưới).

Định vị trước phẫu thuật (Premapping)

Vị trí đặt catheter màng bụng nên được định vị trước khi mổ ở các tư thế nằm, ngồi và đứng (nếu có thể) để đánh dấu chính xác vị trí da thoát catheter tối ưu nhất. Vị trí thoát catheter nên tránh các nếp gấp da hoặc vị trí mở thông (stoma), đường thắt lưng hoặc cạp quần, đồng thời phải nằm trong tầm nhìn của bệnh nhân. (Xem ‘Định vị trước phẫu thuật’ ở dưới).

Lựa chọn catheter

Hiện chưa có loại catheter nào chứng minh được ưu thế vượt trội so với các loại khác. Cần chuẩn bị sẵn nhiều thiết kế và kích thước khác nhau để đáp ứng tốt nhất nhu cầu của từng bệnh nhân.
Đối với đa số bệnh nhân, chúng tôi đề xuất loại catheter có hai cuff (chân cắm), đoạn dưới da thẳng (ít phổ biến hơn là dạng cổ thiên nga – swan-neck) và đoạn trong ổ bụng có dạng xoắn ốc (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Ống thông được ưu tiên cho hầu hết bệnh nhân’ ở dưới).
Đối với những bệnh nhân cần tránh vùng bụng làm vị trí thoát catheter hoặc có sở thích ngâm mình khi tắm, chúng tôi đề xuất sử dụng loại catheter hai mảnh hoặc catheter kéo dài (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Ống thông kéo dài cho một số bệnh nhân’ ở dưới).

Đặt catheter:

Nguyên tắc chung

Việc đặt catheter nên được thực hiện theo đường cạnh giữa (paramedian) và tuyệt đối không đi qua đường giữa (midline), kết hợp tạo đường hầm qua bao cơ thẳng bụng nhằm ngăn ngừa tình trạng di lệch catheter. Cuff sâu nên được đặt nằm trong cơ thẳng bụng và nếu có thể, cần cố định bằng mũi khâu vòng túi (purse-string suture) nhằm giảm thiểu nguy cơ rò rỉ dịch sớm và hạn chế phát triển thoát vị thành bụng về sau.

Kỹ thuật đặt catheter

Đối với bệnh nhân có tiền sử phẫu thuật ổ bụng nhiều lần, bệnh nhân béo phì, hoặc bệnh nhân cần thực hiện đồng thời các thủ thuật khác như phẫu thuật sửa chữa thoát vị, chúng tôi đề xuất phương pháp đặt catheter qua nội soi ổ bụng nâng cao thay vì các kỹ thuật khác (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Kỹ thuật nội soi ổ bụng’ ở dưới).
Đối với bệnh nhân không có biến chứng và những người không thể dung nạp gây mê toàn thân, không có sự khác biệt rõ rệt về kết quả giữa các kỹ thuật đơn lẻ; do đó, việc lựa chọn nên dựa trên kinh nghiệm thực tế của phẫu thuật viên tại cơ sở y tế. (Xem ‘Kỹ thuật qua da’ ở dưới).
Phẫu thuật mở truyền thống vẫn là kỹ thuật phổ biến nhất được áp dụng trên toàn thế giới để đặt catheter màng bụng vì tính kinh tế (so với nội soi), không đòi hỏi trang thiết bị đặc biệt, và có thể thực hiện dưới gây tê tại chỗ hoặc tiền mê có kiểm soát. (Xem ‘Kỹ thuật phẫu thuật mở’ ở dưới).

Chăm sóc sau đặt catheter

Sau khi đặt catheter, chúng tôi tiến hành băng kín riêng biệt catheter và bộ dây truyền dịch (transfer set) bằng băng gạc không thấm khí (nonocclusive dressing) trong thời gian một tuần mà không can thiệp (không mở băng hay sử dụng). Sau khoảng thời gian này, catheter cần được rửa (flush) và thay băng hàng tuần bởi nhân viên y tế chuyên khoa lọc màng bụng được đào tạo bài bản cho đến khi đưa vào sử dụng. Nên bôi mỡ kháng sinh tại vị trí thoát catheter sau tuần đầu tiên, duy trì rửa và thay băng định kỳ hàng tuần. Tuy nhiên, đối với những bệnh nhân có dịch rửa hồng cầu/máu chảy ra khi còn ở phòng mổ, cần tiến hành rửa catheter sớm hơn mỗi ngày cho đến khi dịch trong trở lại, sau đó chuyển sang lịch rửa hàng tuần cho đến khi bắt đầu lọc màng bụng. (Xem ‘Chăm sóc sau đặt ống thông’ ở dưới).

Already a member? Log in here