Tổng quan

Bệnh nang lớp áo ngoài mạch máu

Cập nhật lần cuối vào

15 Tháng 10, 2026

MỤC LỤC

TÓM TẮT

Bệnh nang lớp vỏ ngoài (Adventitial cystic disease)

Bệnh nang lớp vỏ ngoài (ACD) là một nguyên nhân tương đối hiếm gặp gây tắc nghẽn động mạch hoặc tĩnh mạch không do xơ vữa, do các nang trong thành mạch chèn ép lòng mạch. Các nang này chứa chất nhầy dạng gel mà căn nguyên vẫn chưa được làm rõ. (Xem ‘Cơ chế bệnh sinh’ ở dưới.)

Vị trí

ACD chủ yếu được mô tả ở các động mạch chi dưới, bao gồm động mạch khoeo, động mạch chậu và động mạch đùi nông, tuy nhiên bệnh cũng có thể ảnh hưởng đến các động mạch chi trên. ACD ở tĩnh mạch cũng đã được ghi nhận. (Xem ‘Vị trí giải phẫu’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng

Biểu hiện lâm sàng của ACD thay đổi tùy theo vị trí tổn thương và mức độ tắc nghẽn. Bệnh nhân ACD chi dưới thường có triệu chứng đau cách hồi chi dưới hoặc thiếu máu chi cấp tính. ACD ở tĩnh mạch có thể biểu hiện bằng các triệu chứng tĩnh mạch mạn tính hoặc huyết khối tĩnh mạch cấp tính. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Chẩn đoán

Cần xem xét chẩn đoán ACD ở bất kỳ bệnh nhân nào không có các yếu tố nguy cơ tim mạch điển hình liên quan đến bệnh động mạch ngoại biên (PAD) do xơ vữa nhưng lại có các triệu chứng thiếu máu cục bộ (ví dụ: đau cách hồi). Trên siêu âm, CT và chụp cộng hưởng từ mạch máu (MRA), ACD có các đặc điểm đặc trưng gợi ý đây là nguyên nhân gây tắc nghẽn. (Xem ‘Đánh giá chẩn đoán’ ở dưới.)

Điều trị

Chỉ định điều trị dành cho những bệnh nhân có triệu chứng nhằm ngăn ngừa sự tiến triển của bệnh hoặc hình thành huyết khối, vốn có thể dẫn đến thiếu máu đe dọa chi. Các lựa chọn điều trị ACD bao gồm chọc hút nang hoặc phẫu thuật cắt bỏ nang, có thể kèm theo tái tạo mạch máu hoặc bắc cầu.
Phẫu thuật thường là phương pháp ưu tiên. Chọc hút nang là một lựa chọn thay thế cho những bệnh nhân không có chỉ định phẫu thuật hoặc ACD nằm ở các vị trí giải phẫu khó tiếp cận. Tuy nhiên, việc chọc hút nang thường không triệt để và tỷ lệ tái phát cao.
Trong quản lý ACD động mạch khoeo, chúng tôi đề xuất phẫu thuật cắt bỏ nang thay vì chọc hút nang (Khuyến cáo 2C). Phẫu thuật cắt bỏ nang khoeo kết hợp với tái tạo động mạch hoặc bắc cầu giúp giảm triệu chứng hiệu quả và lâu dài. (Xem ‘Điều trị’ ở dưới.)

Already a member? Log in here