Hội chứng viêm ruột do protein thực phẩm (FPIES)

Cập nhật lần cuối vào

15 Tháng 10, 2026

MỤC LỤC

TÓM TẮT

Độ tuổi khởi phát và các yếu tố khởi phát thường gặp

Hội chứng viêm ruột đại tràng do protein thức ăn (FPIES) là một thể dị ứng thức ăn không qua trung gian globulin miễn dịch E (IgE), thường khởi phát ở lứa tuổi nhũ nhi nhưng cũng có thể gặp ở trẻ lớn hơn và người trưởng thành. Các dị nguyên thực phẩm phổ biến nhất là sữa bò và sữa công thức gốc đậu nành, bên cạnh đó FPIES cũng có thể do thức ăn đặc gây ra. (Xem ‘Dịch tễ học’ và ‘Sinh bệnh học’ phía trên.)

Đặc điểm lâm sàng

FPIES biểu hiện cấp tính bằng các triệu chứng nôn mửa vọt thành tia, lặp lại nhiều lần, thường kèm theo tiêu chảy, dẫn đến tình trạng mất nước và lờ đờ trong vòng một đến bốn giờ sau khi dung nạp thực phẩm; hoặc biểu hiện mạn tính ở trẻ nhũ nhi với tiêu chảy nước kéo dài, nôn ói ngắt quãng, sụt cân và chậm phát triển. Các kết quả xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh thường gặp được tổng kết trong bảng (bảng 1). (Xem ‘Đặc điểm lâm sàng’ phía trên.)

Chẩn đoán

Chẩn đoán FPIES (bảng 2) dựa vào bệnh sử, tập hợp các triệu chứng lâm sàng đặc trưng (bảng 1) cùng với sự cải thiện lâm sàng sau khi loại bỏ loại protein nghi ngờ gây bệnh, loại trừ các nguyên nhân khác, và nếu cần thiết, dựa trên kết quả nghiệm pháp kích thích thức ăn đường miệng (OFC) (bảng 3). (Xem ‘Chẩn đoán’ phía trên.)

Chẩn đoán phân biệt

Chẩn đoán phân biệt của FPIES bao gồm các rối loạn dị ứng thức ăn, các bệnh lý truyền nhiễm, tắc ruột do nguyên nhân giải phẫu hoặc cơ năng, bệnh trào ngược dạ dày thực quản nặng, cũng như các bệnh lý chuyển hóa, thần kinh và tim mạch (bảng 4). (Xem ‘Chẩn đoán phân biệt’ phía trên.)

Xử trí ban đầu

Xử trí ban đầu bao gồm việc loại bỏ thực phẩm gây dị ứng ra khỏi chế độ ăn và thiết lập kế hoạch xử trí cấp cứu cho các đợt cấp tính do vô tình phơi nhiễm (sơ đồ 2 và sơ đồ 1). (Xem ‘Xử trí ban đầu’ phía trên.)

Diễn biến tự nhiên và theo dõi

FPIES do sữa bò và đậu nành hầu hết tự khỏi ở phần lớn bệnh nhân trong độ tuổi từ ba đến năm tuổi. Tuy nhiên, những bệnh nhân mắc FPIES do thức ăn đặc và/hoặc có kèm theo IgE đặc hiệu với thức ăn có thể có diễn biến kéo dài hơn. Tần suất khuyến nghị thực hiện nghiệm pháp kích thích đường miệng lặp lại nhằm xác định sự thuyên giảm bệnh hãy còn chưa rõ ràng, và quyết định này phụ thuộc vào phán đoán của bác sĩ điều trị. Trong thực hành lâm sàng của chúng tôi, các bác sĩ thường tiến hành các nghiệm pháp OFC này định kỳ khoảng mỗi 18 đến 24 tháng. (Xem ‘Diễn biến tự nhiên’ và ‘Đánh giá theo dõi’ phía trên.)

Already a member? Log in here