Sử dụng xét nghiệm IGRA trong chẩn đoán nhiễm lao (sàng lọc lao) ở người lớn

TÓM TẮT

Tiếp cận chẩn đoán nhiễm lao (TBI)

• Phát hiện và điều trị cho các cá thể nhiễm lao (tuberculosis infection – TBI) là một ưu tiên quan trọng trong công tác kiểm soát bệnh lao. TBI là một chẩn đoán lâm sàng, được xác định bằng cách chứng minh có tình trạng nhiễm lao trước đó đồng thời loại trừ bệnh lao tiến triển. Phương pháp tiếp cận chẩn đoán lâm sàng TBI sẽ được bàn luận chi tiết ở phần riêng. (Xem “Nhiễm lao (lao tiềm ẩn) ở người lớn: Tiếp cận chẩn đoán (tầm soát)”.)

Các xét nghiệm hiện có

• Các xét nghiệm hiện có nhằm xác định tình trạng nhiễm lao trước đó bao gồm test chẩn đoán lao tố qua da (tuberculin skin test – TST) và xét nghiệm giải phóng interferon-gamma (interferon-gamma release assays – IGRA) (bảng 1).

TST

• Các vấn đề liên quan đến việc sử dụng TST sẽ được bàn luận ở phần riêng. (Xem “Sử dụng test lao tố qua da để chẩn đoán nhiễm lao (tầm soát bệnh lao) ở người lớn”.)

IGRA

• IGRA là công cụ chẩn đoán TBI. Đây là các xét nghiệm máu trong ống nghiệm (in vitro) nhằm đánh giá đáp ứng miễn dịch qua trung gian tế bào đối với vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis, thông qua việc đo lường lượng interferon-gamma do tế bào T giải phóng sau khi bị kích thích bởi các kháng thể peptide đặc hiệu của M. tuberculosis. IGRA không thể phân biệt giữa tình trạng nhiễm lao và bệnh lao tiến triển, do đó không được sử dụng để chẩn đoán bệnh lao. Kết quả IGRA âm tính không loại trừ bệnh lao ở bất kỳ độ tuổi nào. (Xem ‘Nguyên tắc chung’ phía trên.)

Các loại xét nghiệm IGRA

• Hiện có 3 xét nghiệm IGRA chính: hai xét nghiệm có đầy đủ dữ liệu về hiệu năng chẩn đoán gồm QuantiFERON-TB Gold In-Tube Plus (QFT-GIT Plus) và T-SPOT.TB. QFT-GIT Plus là xét nghiệm máu toàn phần dựa trên kỹ thuật miễn dịch gắn men (ELISA). T-SPOT.TB là xét nghiệm miễn dịch đốm men (ELISPOT) được thực hiện trên tế bào mononuclear máu ngoại vi đã tách biệt (PBMC). Một xét nghiệm IGRA khác là Wantai-TB-IGRA đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phê duyệt; xét nghiệm này dường như có độ chính xác tương đương với QFT-GIT hoặc QuantiFERON-TB Gold Plus (QFT-Plus). Tuy nhiên, cho đến khi có thêm các nghiên cứu độc lập chất lượng cao hơn, chúng tôi khuyến cáo nên thận trọng khi áp dụng xét nghiệm này. (Xem ‘Các loại xét nghiệm IGRA’ phía trên.)

Độ nhạy và độ đặc hiệu

(Xem ‘Các loại xét nghiệm IGRA’ phía trên.)

Độ nhạy của T-SPOT.TB dường như cao hơn so với QFT-GIT hoặc TST, điều này có lẽ một phần nhờ vào kỹ thuật xét nghiệm đảm bảo số lượng tế bào PBMC luôn đầy đủ ngay cả khi số lượng tế bào lympho trong máu toàn phần bị giảm.

Độ nhạy và độ đặc hiệu của xét nghiệm QFT-Plus tương đương với các thế hệ QuantiFERON trước đó. Mặc dù vậy, hiện vẫn chưa đủ bằng chứng về độ chính xác chẩn đoán của xét nghiệm này ở bệnh nhân nhiễm HIV hoặc trẻ em.

IGRA được ưu tiên cho người đã tiêm vắc-xin BCG

• Kết quả IGRA không bị ảnh hưởng bởi tình trạng tiêm vắc-xin Bacillus Calmette-Guérin (BCG) và có độ đặc hiệu trên 95% trong chẩn đoán TBI. Do đó, IGRA là lựa chọn ưu tiên cho những bệnh nhân có tiền sử tiêm vắc-xin BCG, đặc biệt là khi được tiêm ở các quốc gia duy trì tiêm BCG sau thời kỳ nhũ nhi hoặc tiêm nhắc lại. (Xem ‘Nguyên tắc chung’ phía trên.)

IGRA và xét nghiệm lặp lại định kỳ

• Đối với việc xét nghiệm lặp lại định kỳ ở các quần thể có nguy cơ phơi nhiễm lao liên tục, dữ liệu hiện tại chưa đủ để giải thích ý nghĩa của các trường hợp chuyển đổi (conversion) và chuyển đảo ngược (reversion) của IGRA. Hầu hết các nghiên cứu cho thấy khả năng tái lập kết quả của xét nghiệm kém, và việc xét nghiệm lại có thể được chỉ định, đặc biệt trong trường hợp có kết quả dương tính ranh giới ở người có nguy cơ thấp. Trong các tình huống này, việc thực hiện TST bởi nhân viên được đào tạo chuyên sâu có thể là lựa chọn thích hợp hơn nếu có sẵn điều kiện. (Xem ‘Xét nghiệm lặp lại, chuyển đổi và chuyển đảo ngược’ phía trên.)