TÓM TẮT
Giới thiệu
- Rối loạn nhận dạng phân ly (DID), trước đây được gọi là rối loạn đa nhân cách, là một tình trạng bệnh lý mạn tính và phức tạp, thường được hiểu là khởi phát trong bối cảnh chịu sang chấn tâm lý nghiêm trọng trong thời thơ ấu của bệnh nhân. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Dịch tễ học
- Tỷ lệ lưu hành DID được ước tính khoảng 1% trong các nghiên cứu cộng đồng có quy mô hạn chế. Tỷ lệ này dường như cao hơn đáng kể ở những bệnh nhân đang được chăm sóc sức khỏe tâm thần, tuy nhiên có sự dao động lớn giữa các nghiên cứu. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
- Các tình trạng tâm thần thường đồng mắc với DID bao gồm rối loạn stress sau sang chấn, rối loạn nhân cách ranh giới, rối loạn sử dụng chất, trầm cảm và rối loạn dạng cơ thể. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
Cơ chế bệnh sinh
- Rối loạn này thường được cho là xảy ra ở những cá nhân có xu hướng phân ly và trải qua các sang chấn tâm lý nghiêm trọng trong thời thơ ấu. (Xem ‘Cơ chế bệnh sinh’ ở dưới.)
Biểu hiện lâm sàng
- DID biểu hiện qua sự gián đoạn nhận dạng, đặc trưng bởi sự hiện diện của hai hoặc nhiều trạng thái nhân cách riêng biệt và các khoảng trống tái diễn trong việc nhớ lại thông tin cá nhân hoặc các sự kiện. Các biểu hiện của rối loạn này có thể bao gồm sự thay đổi về khí sắc, hành vi, ý thức, tri giác, nhận thức và/hoặc chức năng cảm giác – vận động. Những biểu hiện này thường đi kèm với các biểu hiện phân ly khác, bao gồm giải thể nhân cách, tri giác sai thực tại, ảo thanh và/hoặc các triệu chứng phân ly khác. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
Đánh giá
- Khi đánh giá hoặc điều trị một bệnh nhân nghi ngờ mắc DID, lâm sàng viên cần cân bằng giữa nhu cầu đặt câu hỏi về các triệu chứng DID để xác định sự hiện diện của rối loạn này, đồng thời tránh đưa ra các câu hỏi mang tính gợi ý quá mức về các trạng thái nhân cách riêng biệt. (Xem ‘Đánh giá’ ở dưới.)
Chẩn đoán phân biệt
- Chẩn đoán phân biệt DID bao gồm ngộ độc, rối loạn nhân cách ranh giới, tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực, rối loạn giả bệnh và giả bệnh. (Xem ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)
