TÓM TẮT
- Điều trị
Lựa chọn phương thức điều trị ưu tiên dựa vào mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, sự hiện diện của các hành vi hung tính và các rối loạn đồng mắc. Nội dung này được trình bày trong thuật toán (thuật toán 1). (Xem ‘Điều trị rối loạn nhân cách chống đối xã hội’ ở dưới.) - Các tình trạng đồng mắc
Bước đầu tiên trong điều trị bệnh nhân rối loạn nhân cách chống đối xã hội (ASPD) là xử lý các rối loạn đồng mắc (ví dụ: rối loạn khí sắc, rối loạn sử dụng chất, rối loạn tăng động giảm chú ý). Các rối loạn đồng mắc này được điều trị theo phương pháp ưu tiên tương ứng; tuy nhiên, cần tránh sử dụng các thuốc có nguy cơ lạm dụng hoặc gây lệ thuộc cao. (Xem ‘ASPD kèm các rối loạn đồng mắc’ ở dưới.) - ASPD mức độ nhẹ hoặc trung bình
Đối với bệnh nhân ASPD mức độ nhẹ hoặc trung bình, chúng tôi khuyến nghị sử dụng liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT) thay vì quản lý bằng thuốc (Khuyến cáo 2C). CBT có thể mang lại lợi ích cho những người có triệu chứng nhẹ hoặc những người có khả năng tự nhận thức (insight) hoặc có động lực thay đổi (ví dụ: những cá nhân có nguy cơ mất việc làm hoặc tan vỡ hôn nhân do hành vi của mình). Liệu pháp dựa trên sự tâm trí hóa (mentalization-based therapy) được điều chỉnh cho ASPD hiện có ít bằng chứng hỗ trợ và nên được xem là một phương pháp điều trị mới đang được nghiên cứu. (Xem ‘ASPD mức độ nhẹ hoặc trung bình’ ở dưới.) - Đối với ASPD mức độ nặng (tâm thần loạn)
Không áp dụng liệu pháp tâm lý cho những cá nhân có mức độ bệnh lý ASPD cao (ví dụ: tâm thần loạn). Liệu pháp tâm lý có thể không hiệu quả, thậm chí gây hại cho người mắc tâm thần loạn hoặc ASPD mức độ nặng. Tuy nhiên, cần xử lý các rối loạn đồng mắc và các hành vi hung tính như đã mô tả. (Xem các phần ‘ASPD mức độ nặng (tâm thần loạn)’, ‘ASPD kèm các rối loạn đồng mắc’ và ‘Cá nhân có hành vi hung tính’ ở dưới.) - Đối với hành vi hung tính
Đối với bệnh nhân ASPD có hành vi hung tính và sẵn sàng sử dụng thuốc, chúng tôi khuyến nghị điều trị bằng thuốc chống loạn thần thế hệ hai thay vì các loại thuốc khác (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Thuốc chống loạn thần là lựa chọn hàng đầu cho hành vi hung tính’ ở dưới.)
Dữ liệu về hiệu quả của thuốc trong điều trị hành vi hung tính liên quan đến ASPD hiện còn hạn chế. Ưu tiên của chúng tôi là thử nghiệm các loại thuốc một cách tuần tự nhằm tránh tình trạng đa dược lý. (Xem ‘Cá nhân có hành vi hung tính’ và ‘Chỉ định điều trị bằng thuốc’ ở dưới.)
Đối với những bệnh nhân không đáp ứng thỏa đáng với thuốc chống loạn thần thế hệ hai, chúng tôi ưu tiên thử một loại thuốc chống loạn thần thế hệ hai khác thay vì chuyển sang nhóm thuốc khác. Nếu thuốc chống loạn thần thế hệ hai không hiệu quả hoặc bệnh nhân không dung nạp được, lựa chọn tiếp theo nên là thuốc chống trầm cảm có chọn lọc tái hấp thu serotonin. Các lựa chọn thay thế hoặc tiếp theo sau đó có thể bao gồm lithium và các thuốc chống co giật. (Xem ‘Điều trị tiếp theo khi không đáp ứng đầy đủ’ ở dưới.)
- Các thuốc cần tránh
Cần tránh các thuốc có nguy cơ lạm dụng hoặc gây lệ thuộc ở bệnh nhân ASPD. (Xem ‘Các thuốc cần tránh’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
