TÓM TẮT
Cơ sở lý luận – Chăm sóc giảm nhẹ nhằm mục đích giảm bớt đau khổ trong mọi giai đoạn của bệnh và nên được triển khai song song với tất cả các phương pháp điều trị mang lại lợi ích, điều trị đặc hiệu hoặc điều trị kéo dài sự sống (hình 1). Việc kết hợp chăm sóc giảm nhẹ cùng với điều trị bệnh đã được chứng minh là giúp cải thiện trải nghiệm của bệnh nhân và gia đình, nâng cao chất lượng chăm sóc và có thể kéo dài thời gian sống. (Xem thêm mục ‘Cơ sở lý luận của chăm sóc giảm nhẹ’ ở dưới.)
Vai trò chính của chăm sóc giảm nhẹ bao gồm:
- Giảm đau và kiểm soát các triệu chứng thể chất cũng như tâm lý khác.
- Hỗ trợ gia đình và những người chăm sóc.
- Chú trọng đến các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến sức khỏe và bệnh tật.
Các dịch vụ then chốt khác bao gồm: thiết lập các ưu tiên trong chăm sóc, xây dựng kế hoạch chăm sóc phù hợp với các mục tiêu đó, hỗ trợ tâm lý xã hội, tâm linh, hỗ trợ trong giai đoạn tang chế, cũng như phối hợp chăm sóc xuyên suốt thời gian và giữa các cơ sở điều trị khác nhau. (Xem thêm mục ‘Cơ sở lý luận của chăm sóc giảm nhẹ’ ở dưới.)
Hospice (Chăm sóc cuối đời) – Hospice là một hệ thống cung cấp dịch vụ y tế cho bệnh nhân mắc bệnh giai đoạn cuối (tiên lượng sống dưới 6 tháng), trong đó mục tiêu trọng tâm là sự thoải mái thay vì điều trị “đặc hiệu”, kéo dài sự sống hoặc điều trị tập trung vào bệnh lý. Do đó, Hospice có thể được coi là một chương trình cung cấp chăm sóc giảm nhẹ cho bệnh nhân trong giai đoạn cuối đời; trong khi đó, chăm sóc giảm nhẹ có thể được áp dụng cho bệnh nhân ở bất kỳ thời điểm nào trong diễn tiến của bất kỳ loại bệnh lý nghiêm trọng nào, song song với các điều trị kéo dài sự sống. (Xem thêm mục ‘Định nghĩa’ ở dưới.)
Địa điểm chăm sóc – Dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ có thể được cung cấp tại bệnh viện, viện dưỡng lão, cơ sở ngoại trú hoặc tại nhà. Các chương trình chăm sóc giảm nhẹ tại bệnh viện có thể bao gồm một đơn vị chuyên trách và/hoặc dịch vụ hội chẩn liên chuyên khoa; trong đó, mô hình hội chẩn chăm sóc giảm nhẹ là phổ biến nhất. Chăm sóc Hospice có thể được thực hiện tại nhà, bệnh viện, viện dưỡng lão và các cơ sở nội trú Hospice độc lập. (Xem thêm mục ‘Các mô hình triển khai chăm sóc giảm nhẹ’ ở dưới.)
Xác định bệnh nhân phù hợp – Một tuyên bố đồng thuận năm 2011 đã đề xuất các tiêu chí để xác định bệnh nhân cần đánh giá chăm sóc giảm nhẹ trong môi trường bệnh viện (bảng 3). Mặc dù chưa có các tiêu chí cụ thể cho môi trường cộng đồng, việc chuyển gửi đánh giá chăm sóc giảm nhẹ là phù hợp đối với những bệnh nhân có một hoặc nhiều đặc điểm sau:
- Mắc một hoặc nhiều bệnh lý nghiêm trọng.
- Các triệu chứng kiểm soát kém.
- Suy giảm chức năng hoặc suy giảm nhận thức.
- Có tiền sử nhập viện thường xuyên, thăm khám tại khoa cấp cứu hoặc sử dụng dịch vụ điều dưỡng chuyên sâu trong 12 tháng trước đó.
Các tiêu chí khác cho thấy nhu cầu chăm sóc giảm nhẹ bao gồm: gánh nặng và khủng hoảng tâm lý của người chăm sóc, thời gian nằm viện kéo dài, nằm hồi sức tích cực (ICU) kéo dài, hoặc tiên lượng sống còn lại ước tính từ một năm trở xuống. (Xem thêm mục ‘Xác định bệnh nhân phù hợp để đánh giá chăm sóc giảm nhẹ’ ở dưới.)
