TÓM TẮT
Nguy cơ nhiễm trùng nặng và lan tỏa – Bệnh nhân suy giảm chức năng lách có nguy cơ gặp phải các tình trạng nhiễm trùng nặng và lan tỏa do vi khuẩn có vỏ (ví dụ: Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae tuýp b [Hib] và Neisseria meningitidis), ký sinh trùng đường máu và các loại nhiễm trùng khác mà lách đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Tầm quan trọng của giáo dục bệnh nhân – Giáo dục bệnh nhân là một thành phần then chốt trong chăm sóc và giúp làm giảm tỷ lệ nhiễm trùng nặng ở bệnh nhân suy giảm chức năng lách. Khi tư vấn, chúng tôi nhấn mạnh về việc tăng nguy cơ nhiễm trùng, tính chất kéo dài suốt đời của nguy cơ này và các chiến lược để giảm thiểu rủi ro (cụ thể là tiêm chủng, sử dụng kháng sinh dự phòng và hướng dẫn thời điểm cần đi khám y tế). (Xem phần trên và ‘Thông tin cho bệnh nhân’ ở dưới.)
Tiêm chủng chỉ định cho bệnh nhân suy giảm chức năng lách – Chúng tôi khuyên tất cả bệnh nhân suy giảm chức năng lách nên tiêm vaccine phòng S. pneumoniae (phế cầu), Hib và N. meningitidis (não mô cầu). Lịch tiêm chủng thay đổi tùy theo độ tuổi và tiền sử tiêm phòng của bệnh nhân, đặc biệt là ở trẻ nhỏ (xem bảng 3 và bảng 4). (Xem ‘Tiêm chủng’ và ‘Lịch tiêm chủng’ ở dưới.)
Các loại vaccine định kỳ khác – Ngoài các loại vaccine trên, bệnh nhân suy giảm chức năng lách cần được tiêm đầy đủ các loại vaccine định kỳ theo độ tuổi, bao gồm cả vaccine COVID-19. Vì cúm làm tăng nguy cơ viêm phổi do phế cầu, chúng tôi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiêm vaccine cúm mùa hàng năm cho tất cả bệnh nhân suy giảm chức năng lách. (Xem ‘Tiêm chủng’ và ‘Lịch tiêm chủng’ ở dưới.)
Thời điểm tiêm chủng – Đối với bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật cắt lách, nếu có thể, nên hoàn thành chuỗi tiêm chủng ít nhất 14 ngày trước khi phẫu thuật. Nếu không thể thực hiện trong khoảng thời gian này, vaccine nên được tiêm sau khi cắt lách 14 ngày. Đối với bệnh nhân không có lách hoặc giảm chức năng lách không do phẫu thuật (ví dụ: suy giảm chức năng lách do bệnh hồng cầu hình liềm), nên bắt đầu tiêm chủng ngay khi nhận biết tình trạng suy giảm chức năng lách. (Xem ‘Thời điểm tiêm chủng’ ở dưới.)
Kháng sinh dự phòng – Bên cạnh việc tiêm phòng, sử dụng kháng sinh dự phòng giúp giảm thêm nguy cơ nhiễm trùng nặng ở bệnh nhân suy giảm chức năng lách. (Xem ‘Kháng sinh dự phòng’ ở dưới.)
Cung cấp kháng sinh dự phòng khẩn cấp – Chúng tôi cung cấp cho tất cả bệnh nhân không lách hoặc giảm chức năng lách một lượng kháng sinh dự phòng khẩn cấp để sử dụng trong trường hợp sốt hoặc có các dấu hiệu, triệu chứng nhiễm trùng hệ thống (ví dụ: ớn lạnh, run, đau đầu, nôn hoặc tiêu chảy), kèm theo hướng dẫn đến khoa cấp cứu gần nhất để được chăm sóc y tế ngay khi xuất hiện các triệu chứng này (bảng 5 và bảng 6). (Xem ‘Cung cấp kháng sinh dự phòng khẩn cấp’ ở dưới.)
Lợi ích và nguy cơ của kháng sinh dự phòng hàng ngày – Chúng tôi thảo luận về lợi ích và nguy cơ của việc dùng kháng sinh dự phòng hàng ngày với tất cả bệnh nhân và thường ưu tiên sử dụng cho những bệnh nhân không lách hoặc giảm chức năng lách có nguy cơ nhiễm trùng nặng cao nhất. Penicillin và amoxicillin là các lựa chọn ưu tiên cho dự phòng hàng ngày. Cephalosporin, fluoroquinolone và macrolide là các lựa chọn thay thế cho penicillin (bảng 5 và bảng 6). (Xem ‘Kháng sinh dự phòng hàng ngày’ và ‘Lựa chọn kháng sinh’ ở dưới.)
- Đối với hầu hết trẻ em không có lách hoặc suy giảm chức năng lách về mặt giải phẫu hoặc chức năng, chúng tôi đề nghị dùng kháng sinh dự phòng hàng ngày cho đến 5 tuổi và ít nhất một năm sau khi cắt lách (Khuyến cáo 2B).
- Đối với trẻ em và người lớn có kèm theo tình trạng suy giảm miễn dịch (ví dụ: bệnh lý huyết học ác tính, giảm gamma globulin máu, ghép tạng, bệnh gan giai đoạn tiến triển hoặc nhiễm HIV), chúng tôi đề nghị dự phòng kháng sinh cho đến ít nhất 18 tuổi, hoặc kéo dài trong suốt thời gian bệnh nhân suy giảm miễn dịch hoặc suốt đời (Khuyến cáo 2C).
- Đối với trẻ em hoặc người lớn có tiền sử nhiễm trùng huyết hoặc nhiễm trùng nặng khác do vi khuẩn có vỏ (ví dụ: S. pneumoniae), chúng tôi đề nghị dự phòng suốt đời (Khuyến cáo 2C).
- Đối với người lớn phẫu thuật cắt lách, chúng tôi chỉ định kháng sinh dự phòng hàng ngày trong ít nhất một năm sau phẫu thuật (Khuyến cáo 2C).
- Đối với hầu hết các bệnh nhân không lách hoặc giảm chức năng lách khác trên 5 tuổi, chúng tôi không chỉ định kháng sinh dự phòng hàng ngày thường quy nếu không có các đặc điểm nêu trên.
Vết động vật cắn – Chúng tôi cũng khuyên bệnh nhân suy giảm chức năng lách cần đi khám y tế ngay lập tức nếu bị động vật cắn. Đặc biệt, vết chó cắn có thể truyền vi khuẩn Capnocytophaga canimorsus, tác nhân có thể gây diễn tiến nhanh và tử vong ở bệnh nhân suy giảm chức năng lách. (Xem ‘Tiếp xúc với động vật’ ở dưới.)
Các lưu ý khác – Các biện pháp phòng ngừa bổ sung bao gồm tránh để ve cắn ở những vùng lưu hành bệnh Babesiosis và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi đi du lịch, đặc biệt là đến các vùng lưu hành bệnh sốt rét. (Xem ‘Các cân nhắc khác’ và ‘Lập kế hoạch du lịch’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
