TÓM TẮT
Quy trình thực hiện
- Nội soi tiêu hóa trên (nội soi thực quản – dạ dày – tá tràng [EGD]) bao gồm việc quan sát vùng họng miệng, thực quản, dạ dày và đoạn gần của tá tràng, kèm theo đánh giá và phiên giải thời gian thực các tổn thương quan sát được. Nội soi tiêu hóa trên thường quy được thực hiện bằng ống nội soi ánh sáng trắng độ phân giải cao. (Xem ‘Thiết bị’ ở dưới).
Chỉ định nội soi
- Nội soi đường tiêu hóa trên có chỉ định trong đánh giá chẩn đoán các dấu hiệu và triệu chứng của rất nhiều rối loạn tiêu hóa cũng như thực hiện các can thiệp điều trị (bảng 1). (Xem ‘Chỉ định’ ở dưới).
Chống chỉ định
- Chống chỉ định tương đối của nội soi tiêu hóa trên bao gồm:
- Người bệnh không thể dung nạp an thần mức độ trung bình, chăm sóc gây mê có theo dõi (MAC) hoặc gây mê toàn thân mà không thể thực hiện nội soi tiêu hóa trên không dùng thuốc an thần.
- Người bệnh không ổn định về huyết động.
- Người bệnh tắc nghẽn đường tiêu hóa.
- Người bệnh có rối loạn đông máu nặng (số lượng tiểu cầu $\le 20.000/\mu\text{L}$), đặc biệt khi dự kiến sinh thiết hoặc thực hiện các thủ thuật điều trị. (Xem ‘Chống chỉ định’ ở dưới).
Đánh giá trước khi an thần
- Người bệnh cần được đánh giá trước khi an thần nhằm xác định các bệnh lý nền có thể làm tăng nguy cơ và xây dựng kế hoạch gây an thần thủ thuật giúp giảm thiểu nguy cơ đồng thời kiểm soát các bệnh lý đi kèm. (Xem ‘Đánh giá trước khi an thần’ ở dưới).
Chuẩn bị người bệnh
- Trước khi nội soi tiêu hóa trên chương trình, người bệnh cần nhịn ăn tối thiểu hai giờ sau khi uống chất lỏng trong và sáu đến tám giờ sau khi ăn bữa nhẹ, đôi khi lâu hơn nếu có hoặc nghi ngờ tình trạng chậm làm rỗng dạ dày. Hầu hết các loại thuốc có thể tiếp tục sử dụng cho đến thời điểm nội soi và thường được uống với một ngụm nhỏ nước. Liều dùng buổi sáng của một số thuốc có thể cần điều chỉnh trước khi nội soi tiêu hóa trên, chẳng hạn như thuốc điều trị đái tháo đường. Quyết định ngừng thuốc kháng kết tập tiểu cầu hay thuốc chống đông phải tính toán đến nguy cơ chảy máu liên quan đến thủ thuật và nguy cơ huyết khối quanh thủ thuật. Dự phòng kháng sinh chỉ có chỉ định ở một số đối tượng người bệnh được nội soi tiêu hóa trên (bảng 3 và bảng 4). (Xem ‘Chuẩn bị người bệnh’ ở dưới).
Xét nghiệm trước thủ thuật
- Xét nghiệm trước thủ thuật không phải là bắt buộc thường quy ở tất cả người bệnh mà nên được chỉ định có chọn lọc dựa trên tiền sử bệnh lý, các phát hiện khám lâm sàng và các yếu tố nguy cơ của thủ thuật. (Xem ‘Xét nghiệm trước thủ thuật ở những người bệnh được chọn lọc’ ở dưới).
Biến cố bất lợi
- Biến cố bất lợi của nội soi tiêu hóa trên có thể liên quan đến chính thủ thuật chẩn đoán, đến các can thiệp điều trị, hoặc do quá trình gây an thần thủ thuật (ví dụ: các biến cố tim phổi). (Xem ‘Biến cố bất lợi’ ở dưới).
