TÓM TẮT
Đặc điểm của phản ứng thuốc khởi phát muộn – Các phản ứng thuốc khởi phát muộn (phản ứng không tức thì) thường xuất hiện sau khi dùng nhiều hơn một liều thuốc và điển hình là sau nhiều ngày điều trị. Triệu chứng thường bắt đầu vài giờ sau liều thuốc cuối cùng. Tùy thuộc vào loại phản ứng muộn, triệu chứng có thể khởi phát sau vài ngày hoặc vài tuần trong quá trình điều trị, hoặc thậm chí ngay sau khi kết thúc đợt dùng thuốc. (Xem ‘Định nghĩa’ ở dưới.)
Hầu hết các phản ứng muộn với penicillin chỉ giới hạn ở da – Các dạng phản ứng dị ứng muộn với penicillin phổ biến nhất là phản ứng ngoài da, không liên quan đến các cơ quan khác. Các phản ứng này bao gồm phát ban dạng dát sẩn (hình 1A-D) và các đợt nổi mày đay khởi phát muộn. Phản ứng da muộn thường nhẹ và có liên quan đến tình trạng nhiễm virus đường hô hấp đồng mắc, đặc biệt ở trẻ em. (Xem ‘Các phản ứng ngoài da phổ biến’ ở dưới.)
Chẩn đoán – Chẩn đoán các phản ứng ngoài da muộn chủ yếu dựa vào bệnh sử lâm sàng. Tuy nhiên, cần thực hiện test da để chẩn đoán phản ứng tức thì nếu phản ứng đó bao gồm mày đay hoặc phù mạch (vì các dấu hiệu này cũng là biểu hiện của dị ứng tức thì), hoặc nếu không rõ tiền sử, bệnh sử quá mơ hồ để phân loại và bệnh nhân vẫn cần sử dụng penicillin trong tương lai. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
Nhiều bệnh nhân từng có phản ứng nhẹ có thể thực hiện test thử thách thuốc dưới sự giám sát – Đối với những bệnh nhân từng có phản ứng ngoài da muộn thể nhẹ, thuốc penicillin thường có thể được tái sử dụng an toàn. Chúng tôi khuyến cáo việc tái sử dụng nên được thực hiện dưới sự giám sát của chuyên gia dị ứng và diễn ra tại cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị xử trí phản vệ. Cách tiếp cận của chúng tôi ở trẻ em và người lớn có đôi chút khác biệt. (Xem ‘Sử dụng penicillin trong tương lai ở bệnh nhân có phản ứng nguy cơ thấp’ ở dưới.)
Các dạng phản ứng muộn hiếm gặp với penicillin – Penicillin cũng liên quan đến nhiều phản ứng khởi phát muộn hiếm gặp nhưng nghiêm trọng, như nhiễm độc da do thuốc (fixed drug eruption) (hình 3), ngoại ban mụn mủ toàn thân cấp tính (AGEP) (hình 4C), hội chứng giống bệnh huyết thanh (hình 8), hội chứng Stevens-Johnson (SJS) (hình 5), các hội chứng quá mẫn (phản ứng thuốc kèm tăng bạch cầu ái toan và triệu chứng toàn thân/hội chứng quá mẫn do thuốc [DRESS hoặc DiHS]) (hình 7A-B), sốt do thuốc, giảm các dòng tế bào máu do miễn dịch, hoặc các bệnh lý da tróc vảy khác. Ngoại trừ một vài trường hợp hiếm hoi, bệnh nhân có các phản ứng này không nên tiếp tục sử dụng penicillin dưới bất kỳ hình thức nào vì việc tái tiếp xúc có thể kích hoạt các triệu chứng tái phát. Tuy nhiên, nếu bắt buộc phải dùng các thuốc liên quan như cephalosporin, carbapenem hoặc aztreonam mà không có kháng sinh thay thế tương đương, cần hội chẩn với chuyên gia dị ứng thuốc để được hướng dẫn sử dụng. (Xem ‘Các phản ứng hiếm gặp và việc sử dụng các thuốc liên quan’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
