Nhiễm khuẩn khớp nhân tạo: Dịch tễ học, vi sinh vật học, biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán

TÓM TẮT

Dịch tễ học

Nhiễm khuẩn khớp nhân tạo (PJI) là một biến chứng nặng nề của phẫu thuật thay khớp. Tỷ lệ mắc PJI đạt mức cao nhất trong vòng hai năm đầu sau mổ. Tỷ lệ này dao động từ 0,5 đến 2% đối với thay khớp gối, từ 0,5 đến 1,0% đối với thay khớp háng, và dưới 1% đối với thay khớp vai. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới).

Định nghĩa

PJI được phân loại thành nhiễm khuẩn khởi phát sớm (<3 tháng sau mổ), khởi phát muộn vừa (3 đến 12 tháng sau mổ) và khởi phát muộn (>12 tháng sau mổ). Thời điểm xuất hiện nhiễm khuẩn có thể là manh mối gợi ý cơ chế nhiễm và định danh tác nhân vi sinh gây bệnh. Tuy nhiên, các định nghĩa này vẫn còn nhiều tranh cãi và không phải lúc nào cũng rạch ròi, đặc biệt ở những bệnh nhân bị chậm trễ trong việc chẩn đoán. (Xem ‘Định nghĩa’ và ‘Vi sinh vật học’ ở dưới).

Biểu hiện lâm sàng

Các đặc điểm lâm sàng của PJI phụ thuộc vào thời điểm khởi phát triệu chứng (xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới):
- Nhiễm khuẩn khởi phát sớm: Bệnh nhân có thể biểu hiện bằng khối máu tụ hoặc hoại tử nông tại vết mổ. Có thể quan sát thấy một hoặc nhiều dấu hiệu sau: đau khớp, ấm, ban đỏ, sờ cứng hoặc phù nề tại vị trí vết mổ; dịch rỉ hoặc bung mép vết mổ; tràn dịch khớp và sốt.
- Nhiễm khuẩn khởi phát muộn vừa: Bệnh nhân thường có biểu hiện diễn biến âm ỉ, đặc trưng là đau khớp kéo dài, kèm theo hoặc không kèm theo lỏng khớp sớm. Sốt xuất hiện ở dưới một nửa số ca bệnh. Có thể thấy đường rò liên quan đến tình trạng rỉ dịch ngắt quãng; nếu không có đường rò, các kết quả khám thực thể thường rất mờ nhạt.
- Nhiễm khuẩn khởi phát muộn: Bệnh nhân thường có biểu hiện cấp tính các triệu chứng toàn thân liên quan đến nhiễm khuẩn huyết, kèm theo đau khớp ở một khớp trước đó vẫn hoạt động tốt.

Chẩn đoán

Nên nghi ngờ PJI ở những bệnh nhân có khớp nhân tạo kèm theo các dấu hiệu và triệu chứng nhiễm khuẩn phù hợp (bao gồm đau khớp, ấm, ban đỏ, sờ cứng hoặc phù nề tại vị trí vết mổ, đường rò hoặc rỉ dịch vết mổ kéo dài, bung mép vết mổ, tràn dịch khớp hoặc sốt). Việc chẩn đoán có thể gặp nhiều thách thức và nhiều bộ tiêu chí chẩn đoán đã được đề xuất (bảng 2). Nhìn chung, chẩn đoán PJI được xác định khi có một trong các tiêu chuẩn sau (xem ‘Tiếp cận lâm sàng’ ở dưới):
- Có đường rò thông thương với khớp nhân tạo.
- Có từ hai mẫu cấy mô quanh khớp trở lên với các chủng vi sinh vật có đặc điểm kiểu hình giống hệt nhau (≥2 mẫu cấy trong mổ hoặc kết hợp giữa mẫu cấy dịch khớp hút trước mổ và mẫu cấy mô trong mổ).
Đối với những trường hợp không thể thiết lập chẩn đoán xác định PJI, các dữ liệu như dấu ấn viêm trong máu và kết quả phân tích dịch khớp có thể cung cấp bằng chứng hỗ trợ về khả năng nhiễm khuẩn.

Đánh giá chẩn đoán

Trong bối cảnh nghi ngờ PJI, đánh giá chẩn đoán ban đầu bao gồm chụp X-quang thường quy (để loại trừ các nguyên nhân gây đau và mất vững khác) và đo các dấu ấn viêm trong máu (tốc độ máu lắng và protein C phản ứng). Nên tiến hành chọc hút khớp chẩn đoán (trừ khi có đường rò và có kế hoạch cắt lọc dứt điểm). Dịch khớp cần được gửi đi làm xét nghiệm công thức máu toàn phần kèm phân loại bạch cầu, cấy hiếu khí và kỵ khí, phân tích tinh thể; giá trị của nhuộm Gram còn đang tranh cãi. Ở bệnh nhân có đường rò, dịch tiết (thu thập bằng cách hút) nên được gửi đi cấy. Ở bệnh nhân sốt hoặc có các biểu hiện nhiễm khuẩn toàn thân khác, nên cấy máu (hai bộ). Các mẫu bệnh phẩm trong mổ phải bao gồm ít nhất ba mẫu mô quanh khớp (lý tưởng là năm mẫu); nếu gặp mủ, cần hút mủ vào ống vô trùng và gửi đi cấy. (Xem ‘Thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán’ ở dưới).

Phân tích dịch khớp

Việc diễn giải kết quả dịch khớp phụ thuộc một phần vào thời điểm biểu hiện lâm sàng và vẫn chưa được chuẩn hóa. Chúng tôi ủng hộ tiêu chí chẩn đoán của Hội Nhiễm trùng Cơ xương khớp năm 2011, đây là các tiêu chí được sử dụng rộng rãi nhất (bảng 2). (Xem ‘Tiếp cận lâm sàng’ và ‘Phân tích dịch khớp’ ở dưới).

Already a member? Log in here