TÓM TẮT
Định nghĩa – Đau họng là bất kỳ cảm giác đau nào khu trú tại vùng hầu họng hoặc các cấu trúc giải phẫu xung quanh. Khả năng nhận biết và mô tả triệu chứng ở trẻ nhỏ thường thay đổi tùy theo độ phát triển, vì vậy bác sĩ cần quan sát kỹ bệnh nhi và trao đổi chi tiết với người chăm sóc để làm rõ bản chất của triệu chứng (Xem thêm mục ‘Định nghĩa’ ở dưới).
Nguyên nhân – Căn nguyên gây đau họng thay đổi theo độ tuổi (bảng 1) và có thể chia thành các nhóm: tình trạng đe dọa tính mạng, các nguyên nhân thường gặp hoặc ít gặp hơn (Xem thêm mục ‘Nguyên nhân’ ở dưới).
Tiền sử – Các yếu tố then chốt trong bệnh sử giúp chẩn đoán nguyên nhân gây đau họng bao gồm tình trạng suy hô hấp, sốt, mệt mỏi và tốc độ khởi phát triệu chứng (Xem thêm mục ‘Tiền sử’ ở dưới).
Khám lâm sàng – Thăm khám kỹ vùng hầu họng thường giúp xác định căn nguyên gây đau họng (ví dụ: viêm họng do virus, viêm họng do liên cầu hoặc áp xe quanh amidan). (Xem thêm các mục ‘Viêm họng do virus’, ‘Viêm họng do liên cầu’ và ‘Khám lâm sàng’ ở dưới).
Cận lâm sàng – Các xét nghiệm cận lâm sàng hữu ích trên một số nhóm bệnh nhân chọn lọc bao gồm: test nhanh kháng nguyên hoặc nuôi cấy tìm liên cầu, test heterophile và công thức máu (số lượng và tỷ lệ bạch cầu) để chẩn đoán bệnh tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn (Xem thêm mục ‘Cận lâm sàng’ ở dưới).
Tiếp cận theo thuật toán – Hầu hết các lâm sàng viên thường có xu hướng cho rằng viêm họng ở trẻ em là do các tác nhân gây bệnh phổ biến. Tuy nhiên, trước khi kết luận là viêm họng nhiễm khuẩn, bác sĩ cần xem xét các bệnh lý nghiêm trọng hơn như viêm nắp thanh quản, áp xe vùng hầu họng và cạnh hầu, áp xe quanh amidan, phì đại amidan mức độ nặng (thường là biểu hiện trầm trọng của bệnh tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn), bạch hầu và hội chứng Lemierre (sơ đồ 1). (Xem thêm các mục ‘Tiếp cận theo thuật toán’ và ‘Bệnh nhân bệnh nặng cấp tính’ ở dưới).
Những bệnh nhân không có các tình trạng đe dọa tính mạng nêu trên và không có nguyên nhân gây đau họng dễ nhận biết khác (ví dụ: dị vật) thì khả năng cao là viêm họng nhiễm khuẩn. Viêm họng nhiễm khuẩn gây ra một phổ đáp ứng viêm đa dạng, từ sung huyết niêm mạc nhẹ đến đỏ rực, kèm tiết dịch và phù nề (sơ đồ 2). Ba nguyên nhân tương đối phổ biến là các loài Streptococcus, virus đường hô hấp và bệnh tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn (Xem thêm mục ‘Nghi ngờ viêm họng nhiễm khuẩn’ ở dưới).
COVID-19 – Đau họng thường gặp trong bệnh COVID-19 ở trẻ em. Cần thực hiện xét nghiệm chẩn đoán cho những trẻ viêm họng không kèm xuất tiết và có sốt, trong khả năng cho phép và tuân thủ theo tiêu chí của địa phương (Xem “COVID-19: Chẩn đoán”, phần ‘Lựa chọn xét nghiệm chẩn đoán ban đầu”).
