Hen suyễn trong thai kỳ: Diễn tiến lâm sàng và thay đổi sinh lý

TÓM TẮT

Những thay đổi về sinh lý phổi trong thai kỳ

• Hô hấp ký: Dung tích sống gắng sức (FVC), thể tích thở ra gắng sức trong giây đầu tiên (FEV₁), chỉ số FEV₁/FVC và lưu lượng đỉnh (PEF) không thay đổi đáng kể trong thai kỳ bình thường. (Xem ‘Chức năng phổi ở người mẹ’ bên dưới.)
• Các thể tích phổi: Thể tích khí cặn (RV) và dung tích cặn chức năng (FRC) giảm trong thai kỳ, trong khi tổng dung lượng phổi (TLC) chỉ giảm nhẹ ở tam cá nguyệt cuối (hình 1). (Xem ‘Chức năng phổi ở người mẹ’ bên dưới.)
• Thông khí, khí máu và trạng thái kiềm-toan: Thông khí phút tăng lên trong thai kỳ, đi kèm với sự gia tăng thể tích khí lưu thông, nguyên nhân được cho là do nồng độ progesterone trong tuần hoàn tăng cao. Do đó, thai kỳ bình thường đi kèm với tình trạng kiềm hô hấp có bù. (Xem ‘Khí máu động mạch ở người mẹ’ bên dưới.)

Khí máu động mạch ở thai phụ thường cho thấy áp lực oxy động mạch (PaO₂) cao hơn, trong khoảng 100 đến 106 mmHg (13,1 đến 14,1 kPa) và áp lực carbon dioxide động mạch (PaCO₂) thấp hơn, trong khoảng 28 đến 30 mmHg (3,72 đến 3,99 kPa) so với trạng thái không mang thai. (Xem ‘Khí máu động mạch ở người mẹ’ bên dưới.)

Chẩn đoán hen trong thai kỳ – Chẩn đoán hen ở thai phụ dựa trên việc chứng minh tắc nghẽn đường thở có hồi phục qua hô hấp ký theo thời gian hoặc đáp ứng với thuốc giãn phế quản đường hít. Tuy nhiên, các nghiệm pháp kích thích phế quản thường được tránh thực hiện trong thai kỳ. (Xem ‘Chức năng phổi ở người mẹ’ bên dưới cùng với ‘Hen ở thanh thiếu niên và người lớn: Đánh giá và chẩn đoán’ và ‘Thăm dò chức năng hô hấp trong hen’.)

Ảnh hưởng của thai kỳ đến kiểm soát hen – Nhìn chung, hen diễn tiến nặng hơn ở khoảng 30 đến 40% thai phụ, số còn lại bệnh duy trì ổn định hoặc cải thiện. Tuy nhiên, mức độ nặng của hen trước khi mang thai có liên quan đến mức độ nặng của hen trong thai kỳ. (Xem ‘Ảnh hưởng của thai kỳ lên hen’ bên dưới.)

Các đợt cấp hen ảnh hưởng đến 20 đến 45% thai phụ mắc hen và có xu hướng xảy ra vào tam cá nguyệt giữa. (Xem ‘Đợt cấp tính’ bên dưới.)

Tác động của hen đến các biến chứng thai kỳ – Hen thai kỳ liên quan đến sự gia tăng tương đối nhỏ nhưng có ý nghĩa thống kê về các biến chứng sản khoa, chẳng hạn như tử vong chu sinh, tiền sản giật và sinh non. Mặc dù vậy, việc điều trị phù hợp và kiểm soát tốt tình trạng hen có thể giúp giảm thiểu các biến chứng này. (Xem ‘Ảnh hưởng của hen lên thai kỳ’ bên dưới và ‘Quản lý hen trong thai kỳ’.)