TÓM TẮT
Các thể migraine và tỷ lệ lưu hành – Ngoài việc phân loại theo sự hiện diện của hào quang, migraine có thể được chia theo thời điểm khởi phát cơn đau đầu tương ứng với sự dao động nồng độ estrogen, thường là theo chu kỳ kinh nguyệt hoặc do sử dụng thuốc tránh thai chứa estrogen. Migraine liên quan đến estrogen bao gồm: migraine kinh nguyệt (MM – thể phổ biến nhất), migraine liên quan kinh nguyệt (MRM) và migraine không liên quan kinh nguyệt (NMM). Vì sự thay đổi nồng độ estrogen có thể là yếu tố khởi phát, tỷ lệ mắc migraine ở nữ giới cao gấp 3 lần so với nam giới (Xem ‘Tổng quan’ ở dưới).
Mối tương quan giữa migraine và estrogen – Sự tương tác phức tạp giữa estrogen, cơn đau đầu và nguy cơ đột quỵ đặt ra nhiều thách thức trong lâm sàng, bao gồm: việc sử dụng thuốc tránh thai chứa estrogen cho bệnh nhân migraine, dùng các chế phẩm hormone để giảm tần suất cơn đau, ảnh hưởng của migraine đối với nguy cơ đột quỵ, và nguy cơ đột quỵ gia tăng do dùng estrogen ở bệnh nhân migraine. Trong khi bệnh nhân migraine không có hào quang có thể sử dụng an toàn các sản phẩm chứa estrogen, thì những bệnh nhân có hào quang nhìn chung nên tránh sử dụng (ngoại trừ các liều estrogen sinh lý, ví dụ trong liệu pháp điều trị mãn kinh).
(Xem ‘Các câu hỏi lâm sàng thường gặp về estrogen và đau nửa đầu’ ở dưới.)
(Xem “Điều trị các triệu chứng mãn kinh bằng liệu pháp hormone”, phần ‘Phụ nữ bị đau nửa đầu’.)
Đánh giá và chẩn đoán migraine liên quan estrogen – Quá trình đánh giá bắt đầu bằng việc khai thác bệnh sử chi tiết để xác định xem các cơn đau đầu của bệnh nhân có phù hợp với chẩn đoán migraine hay không, và nếu có, thì là migraine có hào quang hay không có hào quang. Cần loại trừ đau đầu thứ phát hoặc các tình trạng giả migraine. Sau khi xác định được chẩn đoán, các câu hỏi bổ sung sẽ giúp xác định xem cơn migraine có liên quan về mặt thời gian với sự thay đổi nồng độ estrogen hay không (Xem ‘Đánh giá bệnh nhân đối với đau nửa đầu liên quan đến estrogen’ ở dưới).
Can thiệp lối sống – Chúng tôi tư vấn cho tất cả bệnh nhân duy trì chế độ ăn uống, ngủ nghỉ và tập thể dục điều độ như một biện pháp dự phòng. Việc ghi nhật ký triệu chứng sẽ giúp bệnh nhân theo dõi thời điểm khởi phát migraine và nhận diện các yếu tố khởi phát tiềm tàng để phòng tránh. Bổ sung Magie và riboflavin có thể giúp giảm tần suất đau đầu (Xem ‘Can thiệp lối sống’ ở dưới).
Điều trị cấp – Điều trị cấp được sử dụng để giảm hoặc loại bỏ cơn đau đầu và các triệu chứng liên quan ngay khi chúng xảy ra; phương pháp này không nhằm mục đích ngăn ngừa cơn đau xuất hiện. Các lựa chọn điều trị cho migraine có hoặc không liên quan đến estrogen là tương tự nhau, bao gồm sử dụng các thuốc giảm đau đơn thuần, sau đó đến các thuốc đặc hiệu điều trị migraine. Chi tiết về các lựa chọn, cách lựa chọn và sử dụng thuốc được trình bày trong nội dung liên quan (Xem “Điều trị cấp tính đau nửa đầu ở người trưởng thành”).
Liệu pháp dự phòng – Những bệnh nhân thường xuyên xuất hiện cơn migraine liên quan estrogen gây mất khả năng lao động, hoặc những người không đáp ứng thỏa đáng với điều trị cấp, là đối tượng chỉ định dự phòng bằng thuốc. Dự phòng bằng thuốc có thể được thực hiện chỉ trong thời gian dự kiến xuất hiện cơn đau (dự phòng ngắn hạn – mini prophylaxis) hoặc dùng hàng ngày (dự phòng liên tục). Đáp ứng của bệnh nhân được đánh giá sau hai đến ba tháng (Xem “Điều trị dự phòng đau nửa đầu từng cơn ở người trưởng thành”).
Dự phòng ngắn hạn cho bệnh nhân có cơn đau dự đoán trước được – Đối với những bệnh nhân có cơn migraine liên quan estrogen xuất hiện thường xuyên, gây mất khả năng lao động và có thể dự đoán trước được thời điểm khởi phát, chúng tôi đề xuất thử nghiệm dự phòng ngắn hạn (theo chu kỳ) thay vì điều trị cấp từng đợt hoặc dự phòng liên tục (Khuyến cáo 2C). Dự phòng ngắn hạn là việc sử dụng thuốc theo chu kỳ, khớp với thời điểm thường khởi phát cơn đau đầu liên quan hormone, từ đó giảm tổng lượng thuốc cần sử dụng (Xem ‘Dự phòng ngắn hạn’ ở dưới).
Phương pháp này hiệu quả nhất cho những người có chu kỳ kinh nguyệt đều và các cơn migraine xảy ra tương đối dự đoán được. Ngoài ra, việc sử dụng liệu pháp dự phòng liên tục cũng là một lựa chọn hợp lý (Xem “Điều trị dự phòng đau nửa đầu từng cơn ở người trưởng thành”).
Đối với bệnh nhân chọn dự phòng ngắn hạn, chúng tôi đề xuất bắt đầu thử nghiệm với thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) thay vì triptans (Khuyến cáo 2C). Mặc dù triptans là một lựa chọn thay thế hợp lý, chúng tôi ưu tiên NSAIDs trước vì tính sẵn có, chi phí thấp và ít rủi ro. Tác giả thường sử dụng naproxen sodium 500 mg uống 2 lần/ngày, bắt đầu từ 1-2 ngày trước khi cơn migraine thường khởi phát và tiếp tục trong suốt thời gian diễn ra cơn đau điển hình (Xem ‘Dự phòng ngắn hạn’ ở dưới).
Dự phòng đau đầu liên tục cho bệnh nhân không dự đoán trước được cơn đau – Đối với bệnh nhân migraine liên quan estrogen mức độ nặng/gây mất khả năng lao động mà các cơn đau hoặc chu kỳ kinh nguyệt không dự đoán trước được, chúng tôi đề xuất dự phòng đau đầu liên tục thay vì điều trị cấp từng đợt hoặc dự phòng ngắn hạn (Khuyến cáo 2C). Phương pháp này cũng hợp lý cho những bệnh nhân không đáp ứng thỏa đáng với dự phòng ngắn hạn. Dự phòng liên tục là việc dùng thuốc hàng ngày nhằm ngăn ngừa migraine. Các khuyến cáo cụ thể về việc lựa chọn thuốc không chứa hormone và bằng chứng hỗ trợ được cung cấp riêng (Xem “Điều trị dự phòng đau nửa đầu từng cơn ở người trưởng thành”).
Ở bệnh nhân migraine liên quan estrogen không có hào quang và có các chỉ định khác cho tránh thai nội tiết, thì tránh thai nội tiết là một lựa chọn hợp lý để dự phòng liên tục. Phương pháp này vừa cung cấp hiệu quả tránh thai, vừa có khả năng điều trị các vấn đề khác (ví dụ: thống kinh, cường kinh, đau do lạc nội mạc tử cung) và tận dụng một loại thuốc cho nhiều chỉ định. Những bệnh nhân không có chỉ định tránh thai nội tiết khác hoặc thường xuyên xuất hiện migraine không liên quan hormone nên được điều trị bằng các lựa chọn điều trị migraine chuẩn. Bệnh nhân có hào quang nên tránh các sản phẩm chứa estrogen khi điều trị dự phòng (Xem “Điều trị dự phòng đau nửa đầu từng cơn ở người trưởng thành”).
Các nhóm đối tượng đặc biệt – Bệnh nhân mang thai, sau sinh, đang cho con bú, và giai đoạn quanh hoặc sau mãn kinh đều có những thay đổi về nồng độ estrogen, điều này có thể ảnh hưởng đến tần suất của các cơn migraine liên quan estrogen. Việc điều trị cho những bệnh nhân này cần được cá thể hóa (Xem ‘Các quần thể đặc thù’ ở dưới).
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
