Tắc nghẽn thanh quản do kích thích (vận động dây thanh nghịch thường)

TÓM TẮT

Định nghĩa

• Tắc nghẽn thanh quản có thể kích phát (Inducible laryngeal obstruction – ILO) là tình trạng hẹp thanh quản thoáng qua, có khả năng hồi phục, xảy ra không phù hợp khi đáp ứng với các yếu tố kích thích từ môi trường bên ngoài. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Các yếu tố kích phát ILO

• ILO có thể xảy ra tự phát hoặc do các yếu tố kích thích. (Xem ‘Các yếu tố kích phát ILO’ và “Tắc nghẽn thanh quản do vận động”, mục ‘Điều trị’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng

• ILO thường bị chẩn đoán nhầm với hen phế quản do tính chất từng đợt, có thể khởi phát khi gắng sức và tiếng rít thanh quản nghe gần giống tiếng thở khò khè. Một số bệnh nhân đồng mắc cả hen phế quản và ILO. Tuy nhiên, trong bệnh hen, tiếng khò khè điển hình xuất hiện ở thì thở ra. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
• Giữa các cơn, khi bệnh nhân không còn triệu chứng, kết quả đo hô hấp ký thường ở mức bình thường. Đường cong lưu lượng – thể tích không đặc hiệu cho ILO. (Xem ‘Thăm dò chức năng hô hấp’ ở dưới.)

Chẩn đoán

• Chẩn đoán được xác định bằng nội soi thanh quản ống mềm trong cơn cấp, qua việc quan sát thấy tình trạng khép bất thường của dây thanh và loại trừ các nguyên nhân gây tắc nghẽn vùng hạ thanh môn và thanh môn khác. Ở một số bệnh nhân, lỗ thanh môn có thể bị bít tắc hoàn toàn trong thì hít vào, ngoại trừ một khe hở nhỏ hình quả trám ở phía sau (hình 1). (Xem ‘Đánh giá’ ở dưới.)

Chẩn đoán phân biệt

• Chẩn đoán phân biệt ILO bao gồm hen phế quản, phù mạch, co thắt thanh quản, các bất thường vận động dây thanh, hẹp thanh khí quản, xẹp đường thở động quá mức và rối loạn kiểu thở (ví dụ: nhuyễn sụn thanh quản, nhuyễn sụn khí quản). (Xem ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)

Điều trị

Trong cơn cấp

• Đối với bệnh nhân xuất hiện cơn ILO cấp tính, bước đầu chúng tôi đề nghị phối hợp giữa trấn an tâm lý và các kỹ thuật thở gấp (tần số nhanh) (Khuyến cáo 2C). Nếu biện pháp này không hiệu quả, thở áp lực dương liên tục có thể hỗ trợ điều trị; liệu pháp hít hỗn hợp helium-oxy cũng là một lựa chọn thay thế dựa trên các báo cáo lâm sàng thực nghiệm. (Xem ‘Điều trị’ ở dưới.)

Đối với các cơn tái phát

• Đối với bệnh nhân có các cơn ILO tái phát, chúng tôi đề xuất chiến lược quản lý lâu dài kết hợp giữa trị liệu hành vi giọng nói và tránh các tác nhân gây kích ứng thanh quản (Khuyến cáo 2C). Khi bệnh nhân đồng mắc hen phế quản, cần duy trì các thuốc điều trị hen. Bệnh nhân cũng có thể nhận được lợi ích từ mô hình chăm sóc đa chuyên khoa, bao gồm bác sĩ, chuyên gia trị liệu ngôn ngữ, điều dưỡng, chuyên gia vật lý trị liệu và chuyên gia tâm lý. (Xem ‘Điều trị’ ở dưới.)

Tắc nghẽn thanh quản do vận động

• Điều trị tắc nghẽn thanh quản do vận động (EILO) bao gồm trị liệu hành vi giọng nói và đôi khi kết hợp phản hồi sinh học (biofeedback) thông qua nội soi thanh quản trị liệu trong quá trình vận động. Thông tin chi tiết về vấn đề này được mô tả trong các mục riêng biệt. (Xem ‘Trị liệu hành vi giọng nói’ và “Tắc nghẽn thanh quản do vận động”, mục ‘Điều trị’ ở dưới.)