TÓM TẮT
Những thay đổi sinh lý liên quan trong thai kỳ – Khi đánh giá bệnh nhân mang thai có đau bụng, lâm sàng cần lưu ý đến các thay đổi sinh lý và giải phẫu bình thường của thai kỳ, vì chúng ảnh hưởng đến việc phân tích các dấu hiệu, triệu chứng và kết quả xét nghiệm (bảng 1). (Xem ‘Những thay đổi sinh lý trong thai kỳ ảnh hưởng đến chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)
Mặc dù cảm giác khó chịu ở bụng, buồn nôn, nôn và táo bón có thể là những biểu hiện bình thường của thai kỳ, nhưng các dấu hiệu peritoneal (phản ứng dội, gồng bụng) không bao giờ là bình thường ở bệnh nhân mang thai. Buồn nôn và nôn không phải là biểu hiện bình thường trong giai đoạn muộn của thai kỳ (sau 20 tuần); khi các triệu chứng này xuất hiện kèm theo đau bụng, sốt, tiêu chảy, đau đầu hoặc các dấu hiệu khu trú tại bụng, bệnh nhân cần được đánh giá chi tiết. (Xem ‘Những thay đổi sinh lý trong thai kỳ ảnh hưởng đến chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)
Đánh giá chẩn đoán – Có thể xem xét các nguyên nhân gây đau bụng dựa trên vị trí đau (bảng 5A và bảng 5B).
Mục tiêu của đánh giá chẩn đoán là nhanh chóng xác định những trường hợp có nguyên nhân nghiêm trọng hoặc đe dọa tính mạng để can thiệp khẩn cấp. Các dấu hiệu và triệu chứng gợi ý một quá trình bệnh lý nghiêm trọng bao gồm (xem mục ‘Tiếp cận chung’ ở dưới):
- Xuất huyết âm đạo
- Tăng huyết áp mới khởi phát
- Huyết áp thấp
- Đau mức độ trung bình hoặc nặng
- Nôn
- Sốt
- Tiền sử chấn thương gần đây
Ngoài quy trình đánh giá chẩn đoán thông thường cho người trưởng thành đau bụng (xem “Đánh giá người trưởng thành bị đau bụng”), các điểm mấu chốt khi đánh giá bệnh nhân mang thai bao gồm (xem mục ‘Đánh giá chẩn đoán’ ở dưới):
- Đánh giá tuổi thai và nhịp tim thai
- Tiền sử sản khoa và tình trạng sản khoa hiện tại
- Sự hiện diện của xuất huyết âm đạo hoặc rò rỉ nước ối
- Tình trạng tử cung/cổ tử cung
Cần hội chẩn kịp thời với bác sĩ sản khoa khi đánh giá bệnh nhân mang thai có đau bụng tại khoa cấp cứu.
Chẩn đoán hình ảnh – Các chỉ định chẩn đoán hình ảnh và can thiệp cần thiết phải được thực hiện kịp thời, vì việc chậm trễ trong chẩn đoán và điều trị có thể làm tăng tỷ lệ bệnh tật và tử vong cho cả mẹ, thai nhi và trẻ sơ sinh.
- Siêu âm – Siêu âm bụng và vùng chậu là các xét nghiệm hữu ích nhất để đánh giá đau bụng ở phụ nữ mang thai. Phương pháp này an toàn cho thai nhi và có hiệu quả cao trong việc xác định hoặc loại trừ hầu hết các chẩn đoán liên quan đến đau bụng.
- Xạ trị ion hóa – Khi có chỉ định, chụp X-quang ngực và bụng thẳng gây ra mức hấp thụ bức xạ ion hóa ở thai nhi rất thấp, dưới ngưỡng liều lượng có liên quan đến các tác dụng bất lợi ngắn hạn hoặc dài hạn.
- Chụp cộng hưởng từ – Chụp cộng hưởng từ (MRI) không sử dụng bức xạ ion hóa, do đó được ưu tiên hơn so với chụp cắt lớp vi tính (CT) – phương pháp khiến thai nhi tiếp xúc với liều bức xạ ion hóa cao hơn so với chụp X-quang thẳng. (Xem ‘Hình ảnh học’ ở dưới.)
Chẩn đoán phân biệt – Quy trình tiếp cận ban đầu cơ bản để chẩn đoán phân biệt các nguyên nhân gây đau bụng nghiêm trọng liên quan đến thai kỳ được trình bày trong sơ đồ (sơ đồ 1). Các nguyên nhân gây đau bụng cần xem xét ở bệnh nhân hậu sản được trình bày trong bảng (bảng 6). (Xem ‘Tiếp cận chung’ ở dưới.)
Chúng tôi thường ưu tiên đánh giá các nguyên nhân gây đau liên quan đến thai kỳ trước, vì những rối loạn này có khả năng ảnh hưởng lớn đến cả mẹ và thai nhi. Xuất huyết âm đạo và tăng huyết áp là những dấu hiệu then chốt gợi ý nguyên nhân gây đau bụng nghiêm trọng liên quan đến thai kỳ, tuy nhiên các dấu hiệu này có thể không xuất hiện. (Xem ‘Đau bụng cấp liên quan đến thai kỳ hoặc cơ quan sinh dục’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
