TÓM TẮT
Bóc tách động mạch chủ tuýp A
- Bóc tách động mạch chủ được định nghĩa là tình trạng rách lớp trong cùng của thành động mạch chủ (tức lớp nội mạc), dẫn đến dòng máu áp lực cao chảy giữa các lớp của động mạch chủ, tạo ra lòng thật và lòng giả. Bóc tách động mạch chủ tuýp A liên quan đến động mạch chủ lên, bất kể vị trí rách nội mạc nguyên phát là ở đâu (hình 1). Bóc tách động mạch chủ tuýp A cấp tính là một cấp cứu ngoại khoa, và bệnh nhân có nguy cơ rất cao gặp các biến chứng đe dọa tính mạng trong giai đoạn sớm như hở van động mạch chủ cấp tính, chèn ép tim cấp và nhồi máu cơ tim. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới và ‘Phạm vi và nguyên nhân bóc tách’ ở dưới.)
Chuyển tuyến và chuyển viện
- Ngay khi chẩn đoán bóc tách động mạch chủ tuýp A cấp tính, cần hội chẩn ngoại khoa tim mạch ngay lập tức; nếu cơ sở hiện tại không có dịch vụ phẫu thuật tim mạch chuyên sâu, cần nhanh chóng chuyển bệnh nhân đến cơ sở có thể thực hiện điều trị triệt để. Quyết định can thiệp phẫu thuật cấp cứu cần dựa trên sự đánh giá thận trọng. Một phẫu thuật viên tim mạch giàu kinh nghiệm nên được mời tham gia sớm để thảo luận về quyết định và thời điểm phẫu thuật; việc này cần được cá thể hóa dựa trên tình trạng lâm sàng, độ tuổi, bệnh đồng mắc, cũng như nguyện vọng của bệnh nhân và gia đình. (Xem ‘Chuyển tuyến hoặc chuyển viện phẫu thuật’ ở dưới và ‘Quyết định chăm sóc giảm nhẹ’ ở dưới.)
Điều trị nội khoa cấp tính
- Điều trị nội khoa cấp tính đối với bóc tách động mạch chủ tuýp A bao gồm kiểm soát đau và thực hiện liệu pháp chống xung lực (anti-impulse therapy) nhằm giảm thiểu nguy cơ lan rộng vết bóc tách (bảng 2 và bảng 3). Việc điều trị nội khoa ban đầu không được làm chậm trễ quá trình đưa bệnh nhân vào phòng mổ để sửa chữa động mạch chủ ngay lập tức hoặc chuyển viện nếu cần thiết. (Xem ‘Xử trí cấp tính’ ở dưới.)
Chẩn đoán hình ảnh tiền phẫu
- Chẩn đoán hình ảnh tim mạch là cần thiết để xác nhận chẩn đoán bóc tách động mạch chủ tuýp A và đánh giá phạm vi bóc tách. Ngay cả khi nghi ngờ có tổn thương động mạch vành do bóc tách, việc thực hiện chụp động mạch vành trước phẫu thuật ở bệnh nhân bóc tách động mạch chủ tuýp A cấp tính có giá trị hạn chế; sự chậm trễ trong phẫu thuật bóc tách động mạch chủ tuýp A sẽ làm tăng nguy cơ biến chứng. (Xem ‘Đánh giá hình ảnh’ ở dưới.)
Phạm vi sửa chữa ngoại khoa
- Khi van động mạch chủ, xoang Valsalva hoặc cung động mạch chủ bị ảnh hưởng, phương pháp phẫu thuật sẽ bao gồm thay thế toàn bộ gốc động mạch chủ hoặc thay thế bán cung động mạch chủ (hemiarch). Phương pháp tiếp cận hỗn hợp (hybrid) để sửa chữa bóc tách động mạch chủ tuýp A, đôi khi được gọi là “kỹ thuật vòi voi đóng băng” (frozen elephant trunk repair), sử dụng phẫu thuật mở để sửa chữa động mạch chủ lên và đặt stent bọc (endograft) trong lồng ngực để xử trí động mạch chủ xuống. (Xem “Tổng quan về phẫu thuật mở động mạch chủ ngực”, phần ‘Động mạch chủ lên’.)
Quản lý dài hạn
Sau khi phẫu thuật sửa chữa bóc tách động mạch chủ tuýp A cấp tính, bệnh nhân cần được duy trì liệu pháp chống xung lực nhằm giảm thiểu áp lực lên thành động mạch chủ, với huyết áp mục tiêu dưới 120/80 mmHg. Trước khi xuất viện, cần thực hiện chụp cộng hưởng từ (MR) hoặc chụp cắt lớp vi tính (CT) mạch máu, đồng thời cần theo dõi hình ảnh tim mạch hàng năm suốt đời để phát hiện các dấu hiệu tiến triển của vết bóc tách, bóc tách mới hoặc hình thành phình động mạch, ngay cả khi bệnh nhân không có triệu chứng.
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
Already a member? Log in here